Po ogłoszeniu upadłości firmy zarząd majątkiem przejmuje syndyk. To on decyduje, co sprzedać, kogo zaspokoić i w jakiej kolejności. Dla właściciela, pracowników i wierzycieli oznacza to nowe zasady: wcześniejsze egzekucje się zawieszają, a prawa i obowiązki wynikają z Prawa upadłościowego. Poniżej wyjaśniamy rolę syndyka w prostych krokach.
Kim jest syndyk
W przypadku ogłoszenia upadłości powołuje się syndyka (art. 156 Prawa upadłościowego). Funkcję może pełnić osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych i licencją doradcy restrukturyzacyjnego, mająca konto doradcy w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie, lub spółka handlowa, w której wspólnicy odpowiedzialni całym majątkiem albo członkowie zarządu mają taką licencję (art. 157). Syndyk składa dokument potwierdzający ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pełnieniem funkcji (art. 156 ust. 4). Działa pod nadzorem sędziego-komisarza i sądu. Ocenę jego działań umożliwiają zażalenia i możliwość odwołania.
Co wchodzi do masy upadłości
Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli (art. 61). Wchodzi do niej majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia oraz nabyty w toku postępowania (art. 62), z wyjątkami. Nie wchodzi m.in. mienie wyłączone od egzekucji według Kodeksu postępowania cywilnego oraz wynagrodzenie za pracę w części niepodlegającej zajęciu (art. 63 ust. 1).
Główne zadania syndyka
- **Przejęcie majątku i dokumentów.** Upadły ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały majątek oraz dokumenty dotyczące działalności, w tym księgi rachunkowe i ewidencje podatkowe, a także udzielać wyjaśnień (art. 57).
- **Inwentaryzacja i wycena.** Syndyk spisuje majątek, ustala zobowiązania i sprawdza, które czynności upadłego są bezskuteczne wobec masy (np. nieodpłatne rozporządzenia z ostatniego roku przed wnioskiem, art. 127).
- **Prowadzenie postępowań.** Po ogłoszeniu upadłości postępowania dotyczące masy upadłości może wszcząć i prowadzić wyłącznie syndyk albo toczą się przeciwko niemu, a syndyk prowadzi je na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144).
- **Zawieszenie egzekucji.** Egzekucja skierowana do majątku wchodzącego w skład masy, wszczęta przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia, a po uprawomocnieniu się postanowienia umarza się z mocy prawa. Uzyskane, a niewydane sumy przelewa się do masy (art. 146). Szerzej o egzekucji piszemy w poradniku zajęcie rachunku firmowego przez komornika.
- **Sprzedaż majątku.** Syndyk likwiduje składniki masy, zwykle w drodze przetargu lub sprzedaży ofertowej, i zbiera środki do podziału.
- **Lista wierzytelności i plan podziału.** Wierzyciele zgłaszają wierzytelności syndykowi, a ten przygotowuje listę i plan podziału funduszów masy.
- **Sprawozdania.** Syndyk składa sprawozdania sędziemu-komisarzowi i odpowiada za prawidłowe prowadzenie postępowania.
Kolejność zaspokajania wierzycieli
Należności z funduszów masy upadłości dzieli się na kategorie. Kategoria pierwsza obejmuje m.in. należności ze stosunku pracy za czas przed ogłoszeniem upadłości, należności alimentacyjne oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci (art. 342 ust. 1 pkt 1). Wierzytelności zabezpieczone hipoteką, zastawem i podobnymi zabezpieczeniami są zaspokajane z sumy uzyskanej z likwidacji obciążonego przedmiotu, pomniejszonej o koszty (art. 345). Wierzyciele niezabezpieczeni są zaspokajani w dalszych kategoriach, o ile wystarczy środków. Więcej o procedurze i terminach w tekście prawo upadłościowe i restrukturyzacyjne.
Co ma zrobić właściciel firmy
- współpracować z syndykiem i przekazać dokumenty, hasła do systemów i księgi,
- nie wyprowadzać majątku: takie czynności mogą być bezskuteczne, a w skrajnych przypadkach są przestępstwem,
- przygotować listę kontrahentów, zobowiązań i należności, które firma ma wobec innych (odzyskiwanie długu przez firmy),
- zgłaszać zmiany adresu i danych kontaktowych,
- rozważyć pomoc prawną (pomoc prawna dla zadłużonych).
Sędzia-komisarz może zdecydować, że upadły będący osobą fizyczną nie opuszcza kraju bez jego zezwolenia (art. 57 ust. 3).
A co z restrukturyzacją
Syndyk działa w upadłości, a restrukturyzacja jest procedurą ratunkową prowadzoną przez nadzorcę lub zarządcę. Różnice opisujemy w poradniku upadłość i restrukturyzacja firmy.
Najczęstsze pytania
Osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych i licencją doradcy restrukturyzacyjnego albo spółka handlowa, w której wspólnicy lub członkowie zarządu mają taką licencję (art. 157 Prawa upadłościowego).
Egzekucja skierowana do majątku masy upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia, a po uprawomocnieniu się postanowienia umarza się z mocy prawa (art. 146).
Tak. Ma obowiązek wskazać i wydać cały majątek oraz dokumenty dotyczące działalności i udzielać wyjaśnień (art. 57).
W kategorii pierwszej są m.in. należności pracownicze za czas przed ogłoszeniem upadłości oraz alimenty i niektóre renty odszkodowawcze (art. 342).
Zależy od decyzji sądu i syndyka oraz od rodzaju upadłości. Majątek wchodzący do masy zarządza syndyk, więc samodzielnie nie rozporządzasz nim.
