Firmy chętnie szukają „konta oszczędnościowego”, na którym nadwyżki zarabiałyby odsetki, a środki były dostępne w każdej chwili. Warto jednak wiedzieć, że ustawa wyznacza, kto może prowadzić jakie rachunki, a nazwy handlowe banków nie zawsze odpowiadają nazwom z Prawa bankowego. Poniżej wyjaśniamy, co faktycznie oferują banki firmom, jak odróżnić produkty i jak zaplanować rezerwę płynności.
Co mówi Prawo bankowe o rodzajach rachunków
Banki mogą prowadzić m.in. rachunki rozliczeniowe (bieżące i pomocnicze), rachunki lokat terminowych, rachunki oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe i terminowych lokat oszczędnościowych oraz rachunki powiernicze (art. 49 ust. 1 Prawa bankowego). Dla firm istotne są dwa przepisy:
- rachunki rozliczeniowe oraz rachunki lokat terminowych mogą być prowadzone dla osób prawnych, jednostek bez osobowości prawnej, które mają zdolność prawną, oraz osób fizycznych prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek (art. 49 ust. 2),
- rachunki oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe i terminowych lokat oszczędnościowych mogą być prowadzone wyłącznie dla osób fizycznych oraz kilku wymienionych podmiotów, takich jak szkolne kasy oszczędnościowe, kasy zapomogowo-pożyczkowe i rady rodziców (art. 49 ust. 3).
W praktyce firmowy produkt o nazwie „konto oszczędnościowe” jest więc zwykle oprocentowanym rachunkiem pomocniczym do rachunku rozliczeniowego albo lokatą terminową lub inną formą przechowywania nadwyżek, a nie rachunkiem oszczędnościowym w rozumieniu ustawy. Zawsze sprawdzaj w umowie, jaki to rodzaj rachunku, jakie ma oprocentowanie i warunki dostępu do środków.
Jak może wyglądać rezerwa na koncie firmowym
| Rozwiązanie | Dostęp do środków | Oprocentowanie | Do czego |
|---|---|---|---|
| rachunek rozliczeniowy bez oprocentowania | natychmiastowy | zwykle brak lub minimalne | bieżące wydatki |
| rachunek pomocniczy z oprocentowaniem | zależy od umowy, często natychmiastowy | zmienne, ustalane przez bank | rezerwa płynności |
| lokata terminowa | ograniczony do końca okresu | stałe lub zmienne zależnie od oferty | środki, których nie potrzebujesz przez określony czas |
Szersze porównanie narzędzi, w tym obligacji i funduszy pieniężnych, opisujemy w tekście opcje oszczędnościowe dla firm.
Na co zwrócić uwagę w umowie
- **Oprocentowanie i jego zmiana.** Umowa rachunku powinna określać wysokość oprocentowania i przesłanki dopuszczalności jego zmiany przez bank oraz terminy wypłaty lub kapitalizacji odsetek (art. 52 ust. 2 pkt 5 Prawa bankowego). Sprawdź, czy stawka dotyczy całego salda, czy tylko kwoty do limitu, i czy jest promocyjna.
- **Swoboda dysponowania.** Posiadacz rachunku dysponuje swobodnie środkami, ale umowa może zawierać postanowienia ograniczające tę swobodę (art. 50 ust. 1). W lokacie ograniczeniem jest zwykle termin, a w rachunkach z oprocentowaniem np. limit przelewów lub okres wypowiedzenia.
- **Opłaty.** Prowadzenie, przelewy między rachunkami, wypłaty i ewentualne opłaty za brak aktywności. Wysokość opłat i przesłanki ich zmiany umowa musi określać (art. 52 ust. 2 pkt 6).
- **Powiązanie z rachunkiem rozliczeniowym.** Czy przelewy między rachunkami są natychmiastowe i bezpłatne oraz czy rachunek pomocniczy widać w aplikacji.
- **Gwarancja depozytów.** Środki w bankach są objęte systemem gwarantowania depozytów w zakresie i do limitów określonych przez BFG. Sprawdź limit na stronie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, bo przy większych nadwyżkach może być za niski.
- **Waluty.** Jeśli rezerwa ma być w euro lub dolarach, sprawdź rachunek walutowy i koszty przewalutowania (konta walutowe dla firm).
- **Dostęp mobilny.** Możliwość szybkiego przesunięcia środków z aplikacji (konta firmowe z obsługą mobilną).
Jak ustalić wysokość rezerwy
- Policz stałe miesięczne koszty: wynagrodzenia, ZUS, czynsz, leasing, podatki zaliczkowe.
- Wybierz horyzont bezpieczeństwa: 2–3 miesiące dla stabilnych firm, więcej dla sezonowych.
- Odlicz to, co zablokowane na rachunku VAT, bo nie jest swobodnie dostępne na bieżące wydatki (art. 50 ust. 1a Prawa bankowego).
- Rezerwę trzymaj na rachunku o szybkim dostępie, a nadwyżki ponad nią na lokacie lub innym produkcie.
- Raz na kwartał sprawdzaj oprocentowanie i opłaty.
Odsetki a podatki
Odsetki od środków na rachunku firmowym podlegają opodatkowaniu, a sposób ich ujęcia zależy od formy opodatkowania i okoliczności, więc księgowa powinna widzieć wyciągi z rachunku pomocniczego (jak wybrać biuro rachunkowe). Kwalifikację przychodu ustal z księgową przed zamknięciem roku.
Rachunek na starcie firmy
Zakładając działalność, najpierw wybierz konto rozliczeniowe z dobrą aplikacją i niskimi opłatami, a rezerwę dołóż po pierwszych miesiącach, gdy znasz miesięczny przepływ (jak założyć własną firmę krok po kroku). Zestawienie kryteriów wyboru znajdziesz w przewodniku po kontach firmowych.
Najczęstsze błędy
- zakładanie, że każdy „rachunek oszczędnościowy” dla firmy ma takie same zasady jak dla osób fizycznych,
- pominięcie warunków stawki promocyjnej,
- trzymanie całej nadwyżki na rachunku bez oprocentowania lub całej rezerwy na lokacie bez dostępu,
- brak sprawdzenia limitu gwarancji depozytów,
- zaniedbanie raportowania odsetek księgowej.
Najczęstsze pytania
Rachunki oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe i terminowych lokat oszczędnościowych mogą być prowadzone wyłącznie dla osób fizycznych oraz wymienionych w ustawie podmiotów (art. 49 ust. 3). Firmy korzystają z rachunków rozliczeniowych i lokat terminowych (art. 49 ust. 2), a banki mogą nazywać oprocentowane produkty „kontem oszczędnościowym”.
Posiadacz dysponuje swobodnie środkami, ale umowa może zawierać ograniczenia (art. 50 ust. 1 Prawa bankowego). Dotyczy to np. lokat i niektórych rachunków oprocentowanych. Rachunek VAT podlega odrębnym zasadom (art. 50 ust. 1a).
W umowie rachunku, która powinna określać wysokość oprocentowania i przesłanki jego zmiany (art. 52 ust. 2 pkt 5).
Zazwyczaj równowartość kosztów stałych z 2–3 miesięcy, a w firmach sezonowych więcej. Policz ją dla swojej działalności.
Tak, podlegają opodatkowaniu, a sposób ujęcia zależy od formy opodatkowania. Omów go z księgową.
