Crowdfunding to pozyskiwanie pieniędzy od wielu osób przez internetową platformę, zamiast od jednego banku lub inwestora. Dla małej firmy to sposób na finansowanie produktu, który banki uznają za zbyt ryzykowny, a jednocześnie test zainteresowania rynku. Dla wpłacających to inwestycja albo zakup z ryzykiem, które trzeba rozumieć.
Rodzaje crowdfundingu
- **Nagrodowy (reward-based).** Wpłacający dostają produkt lub usługę w przyszłości, np. gotowy gadżet albo wersję premierową. Nie nabywają udziałów w firmie, a ryzyko to głównie niedotrzymanie terminów i jakości.
- **Pożyczkowy (lending).** Inwestorzy pożyczają pieniądze firmie z odsetkami. Firma spłaca raty według harmonogramu. Zobacz też pożyczki społecznościowe P2P dla przedsiębiorców.
- **Udziałowy (equity).** Inwestorzy obejmują udziały lub akcje, licząc na wzrost wartości firmy lub dywidendy. Najpoważniejsza forma, bo oznacza nowych właścicieli i wymaga wyceny firmy.
- **Donacyjny.** Wsparcie bez wzajemnego świadczenia, typowe dla projektów społecznych.
Zasady prawne
W Unii Europejskiej platformy finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych działają na podstawie rozporządzenia (UE) 2020/1503, które wprowadza m.in. wymóg zezwolenia dla dostawców usług, limit oferty na jeden projekt (5 mln euro w ciągu 12 miesięcy), arkusz kluczowych informacji inwestycyjnych dla inwestorów oraz ostrzeżenia o ryzyku. Nieprofesjonalny inwestor ma przed zawarciem umowy okres na rozmyślenie (co najmniej cztery dni kalendarzowe), w którym może wycofać ofertę bez podania przyczyny. W Polsce nadzoruje to Komisja Nadzoru Finansowego, która prowadzi publiczny rejestr podmiotów (knf.gov.pl). Zbiórki nagrodowe i donacyjne zwykle nie podlegają temu rozporządzeniu, ale obowiązują zasady prawa konsumenckiego.
Dla kogo to dobre rozwiązanie
Najlepiej sprawdza się u firm, które mają prostą do wytłumaczenia ofertę, aktywną społeczność lub klientów, i potrafią opowiedzieć o planie w dwóch minutach. Słabiej, gdy firma potrzebuje stałego finansowania kapitału obrotowego albo nie ma jeszcze produktu, który można pokazać.
Jak przygotować kampanię
- **Cel i kwota.** Określ, ile potrzebujesz i na co. Podaj budżet z podziałem na wydatki.
- **Forma finansowania.** Dopasuj ją do projektu: nagroda dla sprzedaży produktu, pożyczka dla firmy z przychodami, udziały dla firmy z potencjałem wzrostu.
- **Platforma.** Porównaj prowizję (zwykle procent od zebranej kwoty), zasady wypłaty (czy wszystko albo nic), zasięg i wymagania formalne.
- **Komunikacja.** Film, prototyp, historia firmy, jasne ryzyka i harmonogram. Inwestorzy oceniają wiarygodność zespołu.
- **Księgowość.** Ustal z księgowym skutki podatkowe zebranych środków i zasady rozliczeń z uczestnikami.
Na co zwracać uwagę jako wpłacający
- Inwestycja w udziały lub pożyczkę może oznaczać utratę całości wpłaconej kwoty.
- Środki nie są objęte gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
- Sprawdź, czy platforma ma wymagane zezwolenie i czy projekt jest opisany w arkuszu kluczowych informacji.
- Nie inwestuj pieniędzy, których możesz potrzebować w ciągu kilku lat.
Alternatywy
Banki, leasing i dotacje mają niższy koszt przy niższym ryzyku, ale wymagają zdolności i historii. Porównanie źródeł znajdziesz w tekstach pozyskiwanie finansowania na rozwój biznesu i granty i dotacje UE dla startupów.
Najczęstsze pytania
W udziałowym inwestor zostaje właścicielem części firmy, w pożyczkowym jest wierzycielem i oczekuje spłaty z odsetkami. Pożyczka nie rozwadnia właścicieli, udziały tak.
Dostawcy usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych podlegają unijnemu rozporządzeniu 2020/1503 i wymagają zezwolenia właściwego organu, w Polsce KNF.
Limit oferty dla jednego projektu w tym trybie wynosi 5 mln euro w ciągu 12 miesięcy.
Nieprofesjonalny inwestor ma okres na rozmyślenie, w którym może wycofać ofertę bez podania przyczyny. Wynosi on co najmniej cztery dni kalendarzowe.
Nie. Nie obejmują ich gwarancje Bankowego Funduszu Gwarancyjnego i możliwa jest strata całej kwoty.
