Kredyt w walucie obcej kusi niższym oprocentowaniem, ale firma przejmuje na siebie ryzyko kursowe, które może przewyższyć oszczędność na odsetkach. Najbezpieczniej sięgać po niego wtedy, gdy przychody są w tej samej walucie co zobowiązanie. Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się rodzaje takich kredytów, co musi zawierać umowa i jak ograniczyć ryzyko.
Trzy rodzaje kredytów z walutą w tle
- **Kredyt w walucie obcej.** Kwota kredytu, raty i spłata są wyrażone w walucie obcej, np. w euro. Jeżeli firma zarabia w złotych, każdą ratę kupuje po bieżącym kursie.
- **Kredyt denominowany.** Kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, ale środki wypłaca się i spłaca w złotych po przeliczeniu według kursu określonego w umowie.
- **Kredyt indeksowany.** Kwota jest wyrażona w złotych, ale raty są przeliczane według kursu waluty obcej.
| Rodzaj kredytu | Kwota kredytu | Wypłata i spłata | Co przeliczasz |
|---|---|---|---|
| w walucie obcej | w walucie obcej | w walucie obcej | każdą ratę kupujesz po bieżącym kursie |
| denominowany | w walucie obcej | w złotych (z możliwością spłaty w walucie) | kwotę i raty według kursu z umowy |
| indeksowany | w złotych | w złotych (z możliwością spłaty w walucie) | raty według kursu z umowy |
W każdym z modeli wzrost kursu waluty zwiększa obciążenie firmy w złotych. Różnica dotyczy tego, jak i według jakiego kursu bank dokonuje przeliczeń, dlatego najważniejszy jest zapis w umowie.
Co musi zawierać umowa
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać m.in. kwotę i walutę kredytu, zasady i termin spłaty, wysokość oprocentowania i warunki jego zmiany, prowizję oraz warunki zmian i rozwiązania umowy (art. 69 ust. 2 Prawa bankowego). Przy kredycie denominowanym lub indeksowanym do waluty innej niż polska umowa musi też zawierać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany, według którego wylicza się kwotę kredytu, transze i raty oraz zasady przeliczania (art. 69 ust. 2 pkt 4a). Przeczytaj ten zapis uważnie: powinien wskazywać, skąd pochodzi kurs i kiedy jest ustalany.
Spłata bezpośrednio w walucie
W przypadku kredytu denominowanego lub indeksowanego kredytobiorca może spłacać raty kapitałowo-odsetkowe oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub części kredytu bezpośrednio w walucie, a umowa określa zasady rachunku służącego do gromadzenia środków na spłatę (art. 69 ust. 3 Prawa bankowego). Dla firmy oznacza to możliwość zakupu waluty na rynku i kontrolowania kursu przeliczenia, np. przez rachunek walutowy (konta walutowe dla firm).
Korzyści
- **Niższe oprocentowanie.** Stopa zależy od waluty i rynku, ale kredyty w walutach o niższych stopach bywają tańsze w nominale.
- **Naturalne zabezpieczenie.** Jeżeli większość przychodów jest w tej samej walucie (np. sprzedaż eksportowa w euro), wahania kursu działają w obie strony i część ryzyka wyrównuje się samoczynnie.
- **Dopasowanie do kontraktów.** Finansowanie zakupów w walucie obcej (import, maszyny) w tej samej walucie ogranicza koszty wielokrotnych przeliczeń.
Ryzyka
- **Ryzyko kursowe.** Gdy waluta kredytu drożeje względem złotego, rośnie rata i saldo zadłużenia wyrażone w złotych.
- **Ryzyko stopy procentowej.** Oprocentowanie bywa zmienne i zależy od waluty, w której udzielono kredytu.
- **Koszty przeliczeń.** Spready kursowe przy wypłacie i spłacie mogą podnieść faktyczny koszt kredytu.
- **Zdolność kredytowa.** Bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej, czyli zdolności do spłaty z odsetkami w terminach (art. 70 ust. 1). Przy kredycie walutowym ocena uwzględnia ryzyko kursowe.
- **Ryzyko prawne.** Niejasne zasady przeliczeń w umowie bywały przyczyną sporów sądowych, dlatego dokładnie czytaj te zapisy.
Jak ograniczać ryzyko kursowe
- **Dopasuj walutę przychodów do waluty kredytu.** To najprostsze i najtańsze zabezpieczenie.
- **Zbuduj bufor.** Policz ratę przy kursie gorszym o kilkanaście procent niż obecny i sprawdź, czy firma ją udźwignie.
- **Zapytaj bank o instrumenty zabezpieczające** (np. kontrakty terminowe na kurs). Zabezpieczenie ma swój koszt i własne ryzyko, więc przed podpisaniem poproś o symulację w złotych dla kilku scenariuszy.
- **Rozważ rachunek walutowy** i regularne kupowanie waluty w mniejszych partiach, zamiast jednorazowych przeliczeń.
- **Monitoruj kurs i saldo** w złotych co najmniej raz w miesiącu. Ogólne zasady planowania wydatków znajdziesz w tekście jak obniżyć koszty prowadzenia firmy.
Gdy rata staje się za wysoka
Jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank wzywa go do zapłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych, i informuje o możliwości złożenia w ciągu 14 dni roboczych od otrzymania wezwania wniosku o restrukturyzację zadłużenia (art. 75c ust. 1–2 Prawa bankowego). Bank powinien na wniosek umożliwić restrukturyzację przez zmianę warunków lub terminów spłaty, jeśli jest to uzasadnione oceną sytuacji finansowej kredytobiorcy (ust. 3). Nie czekaj na wezwanie: złóż wniosek, gdy widzisz, że kurs podnosi ratę ponad Twoje możliwości.
Kiedy kredyt walutowy ma sens
- masz stałe przychody w tej samej walucie co kredyt,
- finansujesz zakupy lub inwestycje rozliczane w tej walucie,
- potrafisz udźwignąć wzrost raty po gorszym kursie,
- umowa jasno opisuje źródło i termin ustalania kursu.
Jeżeli przychody masz w złotych i nie masz zabezpieczenia, bezpieczniejszy bywa kredyt w złotych.
Najczęstsze pytania
W kredycie denominowanym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a w indeksowanym w złotych, ale raty są przeliczane według kursu waluty. Szczegółowe zasady ustalania kursu musi opisywać umowa (art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego).
Tak. Kredytobiorca może spłacać raty oraz dokonać przedterminowej spłaty bezpośrednio w walucie kredytu (art. 69 ust. 3 Prawa bankowego).
Gdy firma osiąga przychody w tej samej walucie, bo wahania kursu mniej wpływają na wynik.
Złóż do banku wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien umożliwić zmianę warunków lub terminów spłaty, jeśli jest to uzasadnione oceną sytuacji kredytobiorcy (art. 75c Prawa bankowego).
Nie. Zasady i terminy ustalania kursu muszą być opisane w umowie, a sposób ustalania kursu ocenia się według jej postanowień.
