Open banking i PSD2 w firmie – jak działa dostęp do rachunku, bezpieczeństwo i zastosowania

Open banking pozwala firmie udostępnić dane z rachunku bankowego zewnętrznej aplikacji, bez przekazywania hasła do bankowości. Dzięki temu programy księgowe pobierają wyciągi, serwisy płatnicze inicjują przelewy, a finanse z kilku banków można zobaczyć w jednym miejscu. Poniżej wyjaśniamy, jak to działa na gruncie przepisów, co może firma, a czego powinna pilnować, oraz jak ocenić dostawcę.

Open banking
Open banking

Czym jest PSD2 i open banking

PSD2 to unijna dyrektywa o usługach płatniczych, wdrożona w Polsce ustawą o usługach płatniczych. Wprowadziła dwie usługi, które świadczą niezależni dostawcy (TPP, third party providers):

  • **Usługa dostępu do informacji o rachunku (AIS)** – dostawca, za zgodą klienta, pobiera dane o rachunkach i operacjach z banku i prezentuje je w jednym miejscu.
  • **Usługa inicjowania transakcji płatniczej (PIS)** – dostawca, na zlecenie klienta, inicjuje przelew z rachunku w banku.

Otwarty dostęp do rachunku oznacza, że bank, jeśli rachunek jest dostępny online, musi umożliwić klientowi korzystanie z takich usług. Dostawca prowadzący rachunek stosuje wobec zleceń przekazanych przez dostawcę inicjowania transakcji niedyskryminujące zasady względem zleceń składanych bezpośrednio przez płatnika, chyba że odstępstwo uzasadniają obiektywne przyczyny (art. 59r ustawy o usługach płatniczych).

Zasady bezpieczeństwa wynikające z przepisów

Dostawca inicjowania transakcji płatniczej:

  • nie może wchodzić w posiadanie środków pieniężnych płatnika,
  • musi chronić dane uwierzytelniające i przekazywać je tylko przez bezpieczne kanały,
  • nie może żądać danych innych niż niezbędne do wykonania usługi ani używać ich do innych celów,
  • nie może zmieniać kwoty, odbiorcy ani innych danych transakcji.

Po stronie klienta ważne jest silne uwierzytelnianie, czyli potwierdzanie operacji co najmniej dwoma niezależnymi elementami (wiedza, posiadanie, cecha użytkownika). Wszystkie te zasady dotyczą dostawców licencjonowanych, więc zanim udzielisz dostępu, sprawdź, czy dostawca ma wymagane zezwolenie lub wpis w rejestrze KNF.

Do czego firma może wykorzystać open banking

ZastosowanieCo daje
Automatyczne pobieranie wyciągów do programu księgowegooszczędność czasu, mniej błędów (konto z integracją z fakturowaniem)
Agregacja rachunków z kilku bankówjeden widok salda i wpływów (dlaczego warto mieć dwa konta firmowe)
Płatności w e-commerce przez inicjowanie przelewutańsza alternatywa dla karty, szybkie potwierdzenie (konta dla e-commerce)
Prognozy przepływów i dashboard finansowylepsze planowanie płynności (zarządzanie finansami małej firmy)
Weryfikacja rachunku i dochodów przy finansowaniuszybsza ocena wniosku przez dostawcę usługi finansowej
Narzędzia księgowe i usługi doradczeusługi księgowe dla firm, także oferowane przez banki (usługi księgowe oferowane przez banki)

Dla dużych płatności lub integracji ERP firmy korzystają też bezpośrednio z interfejsów API banku (bankowość API dla firm).

Ryzyka i jak je ograniczyć

  1. **Zbyt szeroka zgoda.** Udzielaj dostępu tylko do rachunków i zakresu danych, które są potrzebne (np. tylko odczyt).
  2. **Zapomniane zgody.** Okresowo przeglądaj listę aplikacji z dostępem w bankowości i odbieraj te, z których nie korzystasz.
  3. **Nieautoryzowany dostęp.** Włącz dwuskładnikowe uwierzytelnianie w bankowości i w aplikacji partnerskiej (jak zabezpieczyć konto firmowe przed oszustwami).
  4. **Dane osobowe.** Jeśli dane obejmują osoby fizyczne (kontrahenci, pracownicy), obowiązują zasady RODO; ustal rolę dostawcy w umowie powierzenia.
  5. **Fałszywi dostawcy.** Sprawdź nazwę podmiotu, zezwolenie i rejestr KNF; loguj się tylko przez strony i aplikacje, które sam otworzyłeś.
  6. **Zmiana banku.** Połączenia z aplikacjami trzeba odnowić po zmianie rachunku (jak zmienić konto firmowe).

Lista kontrolna wdrożenia w firmie

  1. Zdefiniuj cel: wyciągi do księgowości, agregacja, płatności.
  2. Wybierz dostawcę z zezwoleniem i jasnymi warunkami.
  3. Zdecyduj, kto w firmie może autoryzować dostęp i na jakich rachunkach.
  4. Przetestuj na jednym rachunku i sprawdź zgodność danych z wyciągiem banku.
  5. Ustal procedurę odbierania zgód (pracownik odchodzi, zmiana programu).
  6. Dokumentuj zgody i dostawców w polityce bezpieczeństwa firmy.

Co dalej z regulacjami

Obecne przepisy opierają się na PSD2. Instytucje UE pracują nad nowym zestawem przepisów (PSD3 i rozporządzenie o usługach płatniczych, PSR), który ma m.in. wzmocnić walkę z oszustwami płatniczymi i uporządkować zasady dostępu do rachunków. Według doniesień rynkowych zmiany mają zacząć obowiązywać najwcześniej pod koniec 2027 r., dlatego aktualne zasady dla firm pozostają takie, jak opisano wyżej. Śledź komunikaty KNF i banku.

Najczęstsze pytania

Czy open banking jest bezpieczny?

Tak, jeśli korzystasz z licencjonowanych dostawców, udzielasz zgody tylko w potrzebnym zakresie i stosujesz silne uwierzytelnianie. Dostawca nie może wchodzić w posiadanie środków ani zmieniać danych przelewu.

Czy bank może odmówić dostępu aplikacji zewnętrznej?

Jeśli rachunek jest dostępny online, klient może korzystać z usług AIS i PIS. Bank może odmówić dostępu z obiektywnych powodów, np. podejrzenia nieuprawnionego dostępu, zgodnie z przepisami.

Czym różni się AIS od PIS?

AIS to dostęp do informacji o rachunku (np. wyciągi), a PIS to zainicjowanie przelewu z rachunku na zlecenie klienta.

Jak sprawdzić, czy dostawca jest legalny?

Sprawdź zezwolenie lub wpis w rejestrze KNF oraz nazwę podmiotu w regulaminie.

Czy mogę cofnąć dostęp?

Tak. Zgodę można odebrać w bankowości lub w aplikacji dostawcy, a także poprosić o to bank.


Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *