Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) a komornik – jak odzyskać należność i jak się bronić

Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) to szybka ścieżka dochodzenia należności pieniężnych przez internet. Dla firmy-wierzyciela to tani sposób na uzyskanie tytułu, na podstawie którego może działać komornik. Dla dłużnika to sygnał, że termin na reakcję jest krótki. Poniżej wyjaśniamy, jak EPU wygląda krok po kroku, kiedy wkracza komornik i jak się bronić. To ogólne omówienie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, nie zastępuje porady prawnika.

Czym jest EPU

To postępowanie upominawcze prowadzone wyłącznie w systemie teleinformatycznym, z odrębnościami wynikającymi z przepisów o EPU (art. 505²⁸ i nast. KPC). Nakaz zapłaty nie może być wydany, jeżeli powód dochodzi roszczenia innego niż pieniężne albo jeżeli doręczenie pozwanemu nakazu miałoby nastąpić poza granicami kraju (art. 505²⁸ § 2). Czynności sądu są utrwalane w systemie teleinformatycznym, a powód wnosi pisma wyłącznie przez ten system (art. 505³⁰ i 505³¹). Postępowanie prowadzi wyspecjalizowany sąd (e-sąd) i dotyczy roszczeń pieniężnych, np. niezapłaconych faktur.

Jak wygląda EPU z perspektywy wierzyciela

1. **Pozew przez system.** Powód wskazuje dowody na poparcie twierdzeń, ale ich nie dołącza do pozwu (art. 505³² § 1). Podaje też PESEL lub NIP pozwanego będącego osobą fizyczną albo numer w KRS lub innym rejestrze w przypadku pozwanego niebędącego osobą fizyczną (art. 505³² § 2).
2. **Nakaz zapłaty.** Jeśli są podstawy, sąd wydaje nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym. Gdy podstaw brakuje, postępowanie zostaje umorzone (art. 505³³).
3. **Doręczenie.** Nakaz doręcza się pozwanemu. Jeżeli pozwany, mimo powtórzenia zawiadomienia, nie odebrał nakazu, uznaje się go za doręczony, o ile adres jest zgodny z adresem w rejestrze PESEL (art. 505³⁴ § 1), a w przeciwnym razie powód musi wskazać inny adres.
4. **Brak sprzeciwu.** Nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono środka zaskarżenia w terminie, staje się prawomocny, a powód występuje o nadanie klauzuli wykonalności.
5. **Egzekucja.** Z klauzulą wykonalności wierzyciel kieruje wniosek do komornika, który prowadzi egzekucję, np. z rachunku bankowego (konto bankowe a komornik).

Jak wygląda EPU z perspektywy dłużnika

• **Odbieraj pisma.** Nakaz bywa doręczony przez awizo i uznany za doręczony po upływie wskazanego czasu, jeśli adres jest zgodny z rejestrem PESEL, nawet gdy go nie odbierzesz.
• **Reaguj w terminie.** W nakazie sąd zobowiązuje pozwanego, by w oznaczonym terminie zaspokoił roszczenie z kosztami albo wniósł środek zaskarżenia (art. 480²), a termin podany w nakazie jest wiążący. Środek zaskarżenia wnosi się do sądu, który wydał nakaz, wskazując, czy zaskarża się go w całości czy w części, oraz zarzuty (art. 480³).
• **Sprzeciw jest prosty.** Do sprzeciwu nie dołącza się dowodów (art. 505³⁵). Skuteczny sprzeciw powoduje, że nakaz traci moc, a sąd umarza EPU w tym zakresie (art. 505³⁶). Sprawa może się toczyć dalej w zwykłym trybie.
• **Nie zwlekaj.** Brak reakcji w terminie oznacza, że nakaz stanie się prawomocny, a wierzyciel uzyska klauzulę wykonalności i skieruje sprawę do komornika.

Rola komornika

Komornik nie rozstrzyga o słuszności długu, tylko wykonuje tytuł wykonawczy. Najczęściej zajmuje rachunek bankowy, wynagrodzenie lub ruchomości. Zasady ochrony środków i czynności na rachunku firmowym opisujemy w poradniku zajęcie rachunku firmowego przez komornika. Jeśli egzekucja jest niezgodna z prawem, można złożyć skargę na czynność komornika w terminie tygodnia (art. 767 § 4 KPC), a dług warto próbować uregulować ugodą (dobrowolne porozumienia z komornikiem).

Czy EPU się opłaca firmie jako wierzycielowi

EPU opłaca się, gdy dług jest bezsporny, udokumentowany fakturami i umową, a dłużnik ma ustalony adres w kraju i majątek. Nie jest dobrym rozwiązaniem, gdy dłużnik działa za granicą albo dług jest sporny, bo sprzeciw przekierowuje sprawę do zwykłego trybu. Przed pozwem sprawdź dłużnika: wpisy w rejestrach, majątek, adresy. Dalszy przebieg windykacji i wspierające narzędzia opisujemy w tekstach odzyskiwanie długu przez firmy i faktoring a relacje z klientami. Zabezpiecz płynność, gdy należność nie wpłynie (zarządzanie finansami małej firmy, jak obniżyć koszty prowadzenia firmy).

Przygotowanie do EPU – lista kontrolna

1. Dokumenty: umowa, faktury, potwierdzenia dostawy, wezwanie do zapłaty.
2. Dane dłużnika: pełna nazwa, adres, NIP lub KRS (lub PESEL osoby fizycznej).
3. Ostateczne wezwanie do zapłaty z terminem i potwierdzeniem nadania.
4. Wyliczenie kwoty z odsetkami za opóźnienie (odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych mogą mieć inne zasady).
5. Zapas gotówki na koszty sądowe i opłaty.
6. Plan po wyroku: wniosek o klauzulę i egzekucję.

Najczęstsze pytania

---